magazyn
magazyn
fotowoltaika
2/2025
cena 19,00 zł (w tym 8% VAT)
ISSN 2083-070X
NADZÓR NAD REALIZACJĄ
INWESTYCJI
ZARZĄDZANIE TECHNICZNE W TYM
CAŁODOBOWY MONITORING
URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH
ENERGIA W ZGODZIE Z NATURĄ
EKO-WIATR BIS Krzysztof Statuch Sp. K.
ul. Jana Pawła II 52/452, 98-200 Sieradz
NIP 8272329592
ekowiatrbis.pl
oze@ekowiatrbis.pl
+48 43 822 08 31
PRZEGLĄDY BUDOWLANE I
PRZEGLĄDY ENERGETYCZNE
USŁUGI W ZAKRESIE FARM
FOTOWOLTAICZNYCH
PRACE KONSERWACYJNE I
NAPRAWCZE
ROZWÓJ PROJEKTÓW
MYCIE FARM FOTOWOLTAICZNYCH
ORAZ UTRZYMANIE TERENÓW
ZIELONYCH
W ZAKRESIE NASZEJ DZIAŁALNOŚCI RÓWNIEŻ
USŁUGI ZWIĄZANE Z FARMAMI WIATROWYMI,
STACJAMI
ELEKTROENERGETYCZNYMI
WN/SN
ZAPRASZAMY DO KONTAKTU
spis treści
magazyn fotowoltaika 2/2025
magazyn fotowoltaika
Instalacje Technologie Rynek
(cztery wydania w roku)
Nr 2/2025 (55) – nakład 3000 egz.
Redakcja
Agnieszka Parzych
redaktor naczelna
agnieszka.parzych@magazynfotowoltaika.pl
Mirosław Grabania
redaktor
miroslaw.grabania@magazynfotowoltaika.pl
Prenumerata
prenumerata@magazynfotowoltaika.pl
tel. 508 200 900
Reklama
reklama@magazynfotowoltaika.pl
tel. 508 200 700
Drukarnia
Digital 7
Zosi 19
Marki
Korekta
Agnieszka Brzozowska
Opracowanie graficzne
Diana Borucińska
Wydawca
ul. Niekłańska 35/1
03-924 Warszawa
tel. 508 200 700, 508 200 900
www.magazynfotowoltaika.pl
Czasopismo dostępne również
w prenumeracie u kolporterów:
KOLPORTER SA
GARMOND PRESS SA
oraz w salonach prasowych EMPIK
magazyn
magazyn
fotowoltaika
Raport
Rynek fotowoltaiki w Polsce 2025
Reportaż
The smarter E Europe 2025
10
Kongres PV 2025: fotowoltaika u szczytu, sieci na krawędzi
- branża PV potrzebuje zmian
12
Finansowanie
Pożyczki na transformację energetyczną.
13
Technologie
Rola cyberbezpieczeństwa w systemie elektroenergetycznym.
Magazyny energii pod presją cyfrowych zagrożeń
14
Kontenerowe magazyny energii – element transformacji energetycznej
20
Praktyka
W jaki sposób prawidłowo wykonać instalację fotowoltaiczną na dachu płaskim?
22
Nowości
26
Rynek oferty
PLENTICORE G3 – najnowsza aktualizacja oprogramowania przynosi
ekscytujące nowości. KOSTAL
30
AC coupling – sposób na bezproblemową zmianę instalacji PV
w hybrydową. SOLPLANET
32
Aktualności
Kraj
34
Świat
43
RAPORT
magazyn fotowoltaika 2/2025
otowoltaika w Polsce kolejny rok
z rzędu była liderem i głównym napę-
dem wzrostu rynku OZE i stanowi obec-
nie około 64% mocy zainstalowanej OZE
(wzrost o ok. 3%). Według danych Urzędu
Regulacji Energetyki (URE) moc zainsta-
lowana w PV na koniec 2024 roku wynio-
sła 21,1 GW, co w porównaniu z rokiem
2023 (17 GW) oznaczało przyrost
o 4,1 GW i wzrost na poziomie 24%. Jest
to bardzo zbliżony wzrost w wartościach
bezwzględnych do roku poprzedniego,
gdy odnotowany został przyrost ponad
4,662 GW nowych mocy.
Po raz pierwszy od sześciu lat głów-
nym źródłem wzrostów nie jest rynek pro-
sumencki, który od 2019 roku był głów-
nym kreatorem zapotrzebowania na nowe
instalacje PV. W roku 2024 przyrost w tym
segmencie wyniósł 1,4 GW (w porówna-
niu z 2 GW w 2023 roku), co oznacza kon-
tynuację zmiany trendu i kolejny spadek
dynamiki wzrostu z 43% do 30% (w okre-
sie 2021/2022 było to 69%). Przyczyn
należy szukać w ograniczeniach w syste-
mie wsparcia i dużym nasyceniu tego seg-
mentu rynku.
Rolę lidera przejął rynek farm PV
powyżej 1 MW z przyrostem nowych
mocy na poziomie 2,4 GW (vs 0,9 GW
w roku 2023). Kategoria małych instala-
cji po większym wzroście w roku 2023
(1,6 GW), po skoku w 2023 roku, w 2024
roku powróciła na poziom 0,9 GW
– podobny do wyników z roku 2022.
W 2024 roku w mikroinstalacjach pro-
sumenckich zostało zainstalowane 30%
wszystkich mocy PV (co stanowi spadek
względem 43% w roku 2023). Podob-
nie jak w roku poprzednim były to nie
tylko instalacje domowe, ale spory udział
miały także instalacje należące do fi rm,
montowane na różnego rodzaju obiek-
tach usługowych, handlowych lub budyn-
kach sakralnych, z których korzystali tzw.
autoproducenci.
W roku 2024 segment małych farm
odpowiadał za 20% nowych mocy. Aż
50% wszystkich mocy zostało zainsta-
lowane w segmencie farm PV. Wyniki
analiz statystycznych przedstawia rys. 1.
Potwierdza on wyraźną zmianę trendu
i silny wzrost dynamiki farm powyżej
1 MW, który narastał także w I kwartale
2025 r.
Na ogólną moc zainstalowaną w źró-
dłach PV według segmentów na koniec
I kwartału 2025 roku składały się:
Rynek fotowoltaiki w Polsce 2025
Według najnowszego Raportu Instytutu Energetyki Odnawialnej (IEO) „Rynek fotowoltaiki w Polsce 2025” na koniec I kwartału
2025 roku Polska osiągnęła 21,8 GW mocy zainstalowanej w fotowoltaice, z czego 59% stanowiły mikroinstalacje, a 41% farmy PV
i małe instalacje. Rynek przeszedł istotną transformację – dominującą rolę przejęły duże farmy PV powyżej 1 MW, które odpowia-
dały za połowę nowych mocy. Fotowoltaika stanowiła około 64% mocy OZE w Polsce, a jej udział w produkcji energii elektrycznej
z OZE wzrósł do 31,5%.
Rys. 1. Skumulowana moc zainstalowana w fotowoltaice w Polsce, stan na marzec 2025 roku. Źródło: IEO (baza danych farm PV), URE, rejestr MIO-
ZE, PTPiREE. Oprac.: IEO
Rys. 2. Struktura mocy zainstalowanych w fotowoltaice na dzień 31 marca 2025 roku. Oprac.: IEO, dane URE, PTPiREE
RAPORT
magazyn fotowoltaika 2/2025
–
mikroinstalacje – instalacje o łącz-
nej mocy zainstalowanej nieprzekra-
czającej 50 kW, czyli instalacje pro-
sumenckie. Ich łączna moc wyniosła
ponad 12,88 GW;
–
małe instalacje o mocach z zakresu
50–1000 kW. Ich moc zainstalowana
w Polsce osiągnęła wartość 4,55 GW;
–
farmy PV powyżej 1 MW – łączna
moc zainstalowana na poziomie
4,34 GW.
Z końcem I kwartału 2025 roku ogólna
moc zainstalowana PV wg URE sięgała
21,8 GW (wg ARE 22,1 GW). Struktura
mocy zainstalowanych w fotowoltaice wg
URE na dzień 31 marca 2025 roku została
przedstawiona na rys. 2.
W porównaniu z rokiem 2023 spadł
udział mikroinstalacji z 66,3% do 59,1%.
Wzrosły z kolei udziały farm powyżej
1 MW – z 11% do 18,9%. Udział małych
instalacji utrzymał się na podobnym
poziomie 23,4% względem 20,9% w roku
poprzednim. Rok 2024 nie podtrzymał
serii corocznych rekordów przyrostów
mocy PV w Polsce.
W 2024 roku, inaczej niż w poprzed-
nich latach, główną część nowych inwe-
stycji stanowiły farmy PV (niemal 60%
udziału w przyrostach mocy PV ogółem).
Kolejny rok można zauważyć wyraźny
wzrost mocy w dużych farmach PV powy-
żej 1 MW (149% dynamiki wzrostu wzglę-
dem 113% w roku poprzednim). W 2024
roku przyłączono do sieci niemal 2,4 GW
dużych farm PV. W kategorii małych insta-
lacji dynamika wzrostu mocno osłabła
po bardzo dobrym roku 2023. Wzrost
dynamiki o 71% został zastąpiony spad-
kiem o 77%. Oznaczało to powrót do
bezwzględnej liczby nowych mocy z roku
2020 (około 0,4 GW). W wartościach
bezwzględnych nastąpił znaczny spadek
liczby nowo powstałych mikroinstalacji
(1,30 GW nowych mocy w 2024 roku vs
2,02 GW nowych mocy w 2023 roku). Jest
to zbliżony spadek dynamiki jak w roku
poprzednim.
Najnowsze dane za rok 2024 kolejny
raz pokazują wyraźną zmianę trendu: pro-
centowy przyrost mocy w mikroinsta-
lacjach do 50 kW nadal notuje obniże-
nie dynamiki, podobnie jak w roku 2023,
o około 36%. Z kolei miano najdyna-
miczniej rosnącego segmentu utrzymał
i wzmocnił segment farm powyżej 1 MW,
którego wzrost wyniósł 149% r/r.
Polska na tle Unii
Na koniec 2024 roku największą
łączną moc zainstalowaną w instalacjach
PV miały Niemcy – 89,9 GW. Także na
kolejnych miejscach względem poprzed-
niego roku nie doszło do zmiany. Obec-
nie na drugim miejscu znajduje się Hisz-
pania – 36,2 GW, a na trzecim są Włochy
– 36 GW. Polska, podobnie jak rok
wcześniej, jako jedyne państwo Europy
Środkowo-Wschodniej
znalazła
się
w pierwszej szóstce krajów UE pod wzglę-
dem całkowitej mocy zainstalowanej
(Tabela 1).
Polska znalazła się na piątym miejscu
pod względem przyrostu mocy zainstalo-
wanej PV w Unii Europejskiej. To kolejny
spadek po tym, jak rok temu jedynie Hisz-
pania i Włochy zanotowały wyższe wzro-
sty niż Polska. Również Francja odnoto-
wała wyższy wynik – dający jej czwarte
miejsce.
Mikroinstalacje
Fotowoltaika w Polsce osiągnęła moc
zainstalowaną 21,16 GW na koniec 2024
roku i 21,79 GW na koniec I kwartału
2025 roku. Moce mikroinstalacji (źró-
dła o mocy poniżej 50 kW) we wskaza-
nych okresach wynosiły odpowiednio
12,63 GW oraz 12,9 GW na koniec I kwar-
tału 2025 roku.
Mikroinstalacje prosumenckie nadal
pozostają istotnym elementem polskiego
rynku energii. Ich liczba na koniec 2024
roku przekroczyła 1,53 mln szt. (rys. 3).
Na koniec 2024 roku moc zainstalo-
wana w mikroinstalacjach (12,63 GW)
stanowiła 59% całkowitej mocy PV (spa-
dek z 66% w 2023 roku).
Instalacje prosumenckie to nie tylko
instalacje domowe, ale również te należące
do fi rm, montowane na obiektach usługo-
wych, handlowych lub budynkach sakral-
nych, z których korzystali tzw. autoprodu-
cenci. Według URE w 2024 roku mikro-
instalacje wprowadziły do sieci OSD
ponad 8,5 TWh energii elektrycznej. Naj-
więcej, bo ponad 97% z tego wolumenu
pochodziło z mikroinstalacji prosumenc-
kich (8,3 TWh), wspieranych przede
wszystkim programem dotacji „Mój Prąd”.
Wśród mikroinstalacji prosumenckich
Tabela 1. Moc zainstalowana w fotowoltaice na koniec 2024 roku. Oprac.: IEO na podstawie danych IRENA
Miejsce
Kraj
Moc zainstalowana [MW]
Niemcy
89 943
Hiszpania
36 249
Włochy
36 008
Holandia
24 042
Francja
21 155
Polska
20 199
Belgia
9 752
Grecja
9 269
Austria
8 472
10
Węgry
7 699
Rys. 3. Liczba zainstalowanych mikroinstalacji PV w poszczególnych latach. Oprac.: IEO, dane URE, PTPiREE
RAPORT
magazyn fotowoltaika 2/2025
dominują te, które rozliczają energię w sys-
temie net-meteringu, z prawem niemal dar-
mowego magazynowania energii w sieci
w ramach tzw. depozytu prosumenc-
kiego obejmującego 80% wyprodukowa-
nej energii. Takich instalacji zbudowanych
do końca I kwartału 2022 roku i rozlicza-
nych po bardzo korzystnych zasadach jest
ponad milion (1 005 000 szt.), a ich łączna
moc zainstalowana przekracza 6 GW.
Na koniec 2024 roku moc mikroinsta-
lacji prosumenckich rozlicznych w syste-
mie net-meteringu stanowiła 50% wszyst-
kich mikroinstalacji, co oznacza, że tylko
6 GW mocy w nowszych mikroinstalacjach
(zbudowanych po 31 marca 2023 roku)
reaguje na sygnały cenowe rynku energii
elektrycznej. W całym 2024 roku do sieci
przyłączono 141,5 tys. sztuk mikroinstala-
cji o mocy ponad 1,43 GW (32,8% rocz-
nych przyrostów mocy PV). W I kwartale
br. operatorzy sieci dystrybucyjnych OSD
przyłączyli do sieci prawie 23 tys. nowych
mikroinstalacji o łącznej mocy blisko
250 MW. Na koniec marca br. łączna liczba
wszystkich mikroinstalacji przyłączonych
do sieci dystrybucyjnej OSD wyniosła bli-
sko 1,56 mln, a ich moc ponad 12,8 GW.
Wśród różnych rodzajów mikroinsta-
lacji, fotowoltaika stanowi 99,89%. Pozo-
stałe instalacje to mikroinstalacje na biogaz
i biomasę oraz mikroelektrownie wiatrowe
i wodne, ew. różne hybrydy. W porówna-
niu z rokiem 2023 i poprzednimi latami
(od połowy 2022 roku) widać trwałe spo-
wolnienie przyrostu w grupie mikroinsta-
lacji fotowoltaicznych.
Bez szerokiego wprowadzenia mikro-
instalacji na rynek energii i bez wykorzy-
stania sił rynkowych nie będzie innowa-
cji i nowych modeli biznesowych, a seg-
mentowi prosumenckiemu grozić będzie
trwała stagnacja w kolejnych latach.
Farmy fotowoltaiczne
Analizę rynku farm fotowoltaicznych
przeprowadzono na podstawie danych
z rejestrów URE dotyczących małych
instalacji PV (50–1000 kW) znajdujących
się w tzw. rejestrze MIOZE oraz dużych
instalacji powyżej 1 MW znajdujących
się w rejestrze koncesjonowanych źródeł
wytwórczych energii elektrycznej (tzw.
rejestr WEE). Dane te trafi ają do reje-
strów z pewnym opóźnieniem w stosunku
do danych przekazywanych przez ope-
ratorów, stąd łączne moce FPV są niższe
niż dane zbiorcze (oparte na statystykach
operatorskich), ale wystarczająco dobrze
obrazują strukturę rynku źródeł PV innych
niż mikroinstalacje.
Na koniec 2024 roku funkcjonowało
6863 szt. instalacji PV innych niż mikroin-
stalacje, o łącznej mocy 9600 MW, w tym
6297 małych instalacji do 1 MW o łącz-
nej mocy 4954 MW oraz 566 dużych
farm fotowoltaicznych (FPV) o mocy
łącznej 4646 MW. W 2024 roku najwięk-
szy był przyrost mocy w dużych farmach
PV (na potrzeby statystyki termin „duże”
oznacza segment 1 MW+), a w szczegól-
ności bardzo dużych, o mocach powyżej
100 MW. W 2024 roku pracę rozpoczęły
trzy farmy o mocach odpowiednio 113, 225
i 240 MW (dwie ostatnie, przyłączone do
APORT
APORT
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Rys. 4. Rozwój mocy farm fotowoltaicznych. Oprac.: IEO, dane URE
Rys. 5. Moc dużych farm fotowoltaicznych w poszczególnych przedziałach. Oprac.: IEO, dane URE
RAPORT
magazyn fotowoltaika 2/2025
sieci PSE, są największe w całej populacji).
Tempo przyrostu mocy dużych FPV
było największe w historii – wzrost o 134%
(przyrost o 2,12 GW). Tempo wzrostu
w segmencie do 1 MW było też wysokie
i wyniosło 67% (przyrost o 1,03 GW).
Łącznie w 2024 roku przybyło 1610 FPV
o mocy 3,15 GW (rys. 4).
Do 15 czerwca br. przybyło 84 dużych
farm o łącznej mocy niemal 579 MW.
W strukturze mocy dominują duże
i największe FPV. Farmy o mocy powyżej
30 MW zapewniają 2,2 GW mocy (47%
w segmencie dużych FPV i 23% wszyst-
kich nieprosumenckich instalacji PV; zob.
rys. 5).
Uwagę zwraca rozkład terytorialny
instalacji fotowoltaicznych w Polsce. Liczba
i łączna moc instalacji są najwyższe w woje-
wództwie wielkopolskim (1059 szt. o łącznej
mocy 2213 MW) oraz zachodniopomor-
skim, lubuskim i mazowieckim (rys. 6).
Rozwój FPV odbywa się zasadni-
czo na terenach wiejskich, niezurbani-
zowanych, czego szczególnym przykła-
dem jest Wielkopolska. Najmniej insta-
lacji nieprosumenckich, w tym małych
(do 1 MW), przybywa na ternach prze-
mysłowych (Śląsk i tzw. Centralny Okręg
Przemysłowy).
Najwięksi wytwórcy energii w far-
mach PV (Top 10) posiadający łącz-
nie 2,1 GW mocy wytwórczych to:
Bett er Energy, Orlen, Lewandpol, Respect
Energy, Qair Polska, PGE, ib vogt,
Equinor, R.Power i Gamma Energy.
Ograniczenia rozwoju farm PV
Niedostateczna dostępność wolnych
mocy przyłączeniowych stanowi jedno
z kluczowych wyzwań hamujących roz-
wój farm fotowoltaicznych w Polsce. Prze-
pustowość sieci oraz jej ograniczenia bilan-
sowe sprawiają, że inwestorzy napotykają
istotne bariery już na etapie planowania
inwestycji, które mogą prowadzić do rezy-
gnacji z realizacji projektów ze względu
na brak gwarancji odbioru wytwarzanej
energii. W wielu regionach kraju dostępne
moce przyłączeniowe wyczerpują się
w szybkim tempie, a w najbardziej atrak-
cyjnych lokalizacjach możliwości ich uzy-
skania praktycznie nie ma. To z kolei pro-
wadzi do koncentracji nowych inwesty-
cji w obszarach ze słabiej rozwiniętą infra-
strukturą energetyczną, co nasila presję na
lokalne sieci i w konsekwencji zwiększa
ryzyko przeciążeń oraz strat energii. Brak
wystarczających mocy przyłączeniowych
blokuje możliwość realizacji nawet dobrze
przygotowanych, innowacyjnych projek-
tów, ograniczając tempo transformacji
energetycznej kraju.
Na rys. 7 przedstawiono dodatkowo
zestawienie dostępnych mocy przyłącze-
niowych według najnowszych danych ope-
ratorów (I kwartał 2025 roku – niebieska
linia przerywana) oraz danych z poprzed-
niego roku (I kwartał 2024 roku – zielona
linia przerywana).
Na tle wieloletnich obserwacji można
dostrzec, że sytuacja dostępnych mocy
przyłączeniowych na rok 2026 ule-
gła poprawie jedynie w przypadku Tau-
ron Dystrybucja, gdzie prognozuje się
wzrost względem poprzedniego roku.
Rys. 6. Liczba wszystkich instalacji PV w Polsce 31 grudnia 2024 r. Oprac.: IEO, dane URE
Rys. 7. Dostępne moce przyłączeniowe z prognozą w horyzoncie 5-letnim. Źródło: Informacje o dostępnych mocach przyłączeniowych dla źródeł w sieciach OSD oraz sieci PSE. Oprac.: IEO
ys. 7. Dostępne moce przyłączeniowe z prognozą w horyzoncie 5-letnim. Źródło: Informacje o dostępnych mocach przyłączeniowych dla źródeł w sieciach OSD oraz sieci PSE. Oprac.: IEO
RAPORT
magazyn fotowoltaika 2/2025
W przypadku Enea Operator, mimo
spadku względem I kwartału 2024 roku,
poziom 2,7 GW jest nadal wyższy niż
w edycji raportu za I kwartał 2023 roku
(2,4 GW). Wskazuje to na częściową
odbudowę potencjału przyłączeniowego.
W pozostałych spółkach (Energa oraz
PGE) kontynuowany jest trend spadkowy
i potwierdzają się pogłębiające się ograni-
czenia przyłączeniowe w tych obszarach.
Dostęp do sieci energetycznej dla
nowych źródeł fotowoltaicznych nadal sta-
nowi jedno z kluczowych wyzwań na dro-
dze dorozwoju sektora energetyki odna-
wialnej w Polsce. W najnowszym „Spra-
wozdaniu z działalności Prezesa URE za
rok 2024 (PURE 2024)” odnotowano
ponownie wysokie wartości odmów wyda-
nia warunków przyłączenia – zarówno
pod względem liczby, jak i mocy. Zgod-
nie z danymi URE, w 2024 roku liczba
odmów osiągnęła poziom 7817 przypad-
ków, a łączna moc projektów, które nie uzy-
skały warunków przyłączenia, wynosiła
73 586 MW. To wprawdzie nieco mniej niż
w rekordowym 2023 roku (83 612 MW),
jednak sama liczba odmów rośnie i wska-
zuje to na nadal istniejący problem defi cytu
możliwości przyłączeniowych w systemie.
Alternatywne rozwiązania
Szybko spadające zasoby dostępnej
mocy przyłączeniowej dla OZE w okresie
najbliższych 5 lat (2025–2029) we wszyst-
kich największych spółkach dystrybucyj-
nych oraz skala odmów przyłączania OZE,
w szczególności FPV do sieci, zachęca do
poszukiwania rozwiązań alternatywnych
w zakresie nowych projektów FPV (green-
fi eld), które starają się o warunki przyłą-
czenia do sieci.
Poza przyłączaniem się do KSE w spo-
sób standardowy (poprzez sieci OSD lub
OSP) istnieją możliwości wykorzysta-
nia przez nowe FPV istniejących przyłą-
czeń posiadanych przez odbiorców ener-
gii (ang. behind the meter) – tzw. lokali-
zacje on-site, tworzenia struktur pośred-
nich w przyłączaniu FPV do KSE (OSDn
lub mikrosieci), wykorzystanie przez
nowe projektu PV już istniejących przyłą-
czeń innych OZE (np. farm wiatrowych)
lub magazynów energii w formule cable
pooling (kolokacji źródeł pracujących
w hybrydach) oraz szersze wykorzystanie
instytucji tzw. linii bezpośredniej.
Magazyny energii
Magazyny energii elektrycznej (obok
współpracy sektora OZE z sektorem cie-
płowniczym) będą w następnych latach
odgrywały kluczową rolę w polskim sys-
temie elektroenergetycznym, szczególnie
w kontekście rosnącego w nim udziału OZE,
a zwłaszcza fotowoltaiki. Szerokie wprowa-
dzenie magazynów i szybkość, z jaką się to
stanie, będą warunkowały tempo rozwoju
branży PV i umożliwią dodawanie nowych
mocy fotowoltaicznych.
Zastosowanie magazynów przyczyni
się do stabilizacji sieci (a pośrednio do sta-
bilizacji cen energii), umożliwiając bilan-
sowanie systemu w czasie rzeczywistym
oraz pozwalając na regulację częstotliwo-
ści i napięcia w sieci, a także na świad-
czenie usług systemowych związanych
np. z rezerwą mocy. Magazyny energii
pozwalają również na wykorzystanie przez
wytwórców arbitrażu cenowego, czyli
zakup energii w godzinach niskich cen i jej
sprzedaż podczas szczytu, gdy jest najbar-
dziej potrzebna. Kolejną korzyścią z maga-
zynów jest poprawa efektywności ener-
getycznej, np. poprzez zwiększenie auto-
konsumpcji u prosumentów: w domach
i zakładach produkcyjnych posiadających
instalacje fotowoltaiczne.
Magazyny bateryjne mogą być budo-
wane jako samodzielne, tzw. sieciowe, lub
jako hybrydy z OZE, w tym z instalacjami
PV, a także w formule cable pooling. Maga-
zyny bateryjne energii mogą korzystać
z kilku strumieni przychodów, z których
najpopularniejsze są dwa: aukcje rynku
mocy lub arbitraż cenowy na rynku ener-
gii elektrycznej bez OZE, lub we współ-
pracy z OZE, a w szczególności z farmami
PV. Magazyny bateryjne mogą też wspie-
rać instalacje prosumenckie. Dla branży
RAPORT
RAPORT
Rys. 8. Dostępne moce przyłączeniowe w poszczególnych województwach na 2026 rok. Oprac.: IEO na podstawie informacji OSDp oraz PSE
raport
magazyn fotowoltaika 2/2025
Instytut Energetyki Odnawialnej (IEO) Założony został w 2001 roku jako niezależna grupa badawcza/think tank. Jest pierwszym
prywatnym instytutem naukowym w Polsce posiadającym głęboką znajomość całokształtu zagadnień z zakresu energetyki odna-
wialnej, począwszy od polityki energetycznej i prawa, prognoz cen i taryf energii elektrycznej, umów PPA, analiz ekonomicznych
i finansowych w elektroenergetyce (energetyka słoneczna i wiatrowa) oraz ciepłownictwie (OZE, magazyny ciepła, integracja sek-
torów), na kwestiach technicznych i projektowych skończywszy. W sposób ciągły monitoruje rynek OZE i działania administracji
państwowej, jak również instytucji unijnych w formule watchdog. IEO ma bardzo duże doświadczenie w pracach o charakterze
doradcy technicznego i biznesowego (due diligence, założenia rozwiązań technicznych, programy funkcjonalno-użytkowe, studia
wykonalności, biznesplany, wprowadzanie innowacji w przedsiębiorstwie) w procesach inwestycyjnych w energetyce odnawialnej
realizowanych przez firmy i samorządy oraz w projektach badawczych i demonstracyjnych realizowanych w programach badaw-
czych UE. IEO prowadzi studia podyplomowe na kierunku „Energetyka odnawialna dla biznesu” i szkolenia z zakresu technolo-
gii, rynku, ekonomiki i prawa OZE dla krajowych przedsiębiorstw energetycznych oraz zagranicznych (izby gospodarcze, banki
oraz firmy energetyczne). IEO zrealizował kilkadziesiąt ekspertyz i analiz nt. rynku energii, modeli biznesowych w energetyce
odnawialnej i w przemyśle produkcji urządzeń dla OZE oraz analiz ekonomicznych i prognoz dla instytucji rządowych, publicz-
nych, Komisji Europejskiej, klientów biznesowych, jak również dziesiątki krajowych i międzynarodowych projektów badawczych.
Od 2020 roku realizuje po przez spółkę GigaPV SA projekt budowy gigafabryki ogniw słonecznych nowej generacji. Od 13 lat IEO
wydaje coroczny raport „Rynek fotowoltaiki w Polsce”.
fotowoltaicznej budowa magazynów bate-
ryjnych w kolokacji z instalacjami PV (lub
jako dywersyfikacja dotychczas prowa-
dzanej działalności) stała się w ubiegłym
roku najważniejszym elementem planów
rozwojowych.
Ceny instalacji fotowoltaicznej
Badanie rynku fotowoltaicznego prze-
prowadzone przez IEO na potrzeby tego-
rocznego raportu obejmowało koszty całej
instalacji, ceny modułów, falowników,
konstrukcji, magazynów energii oraz inne
koszty w różnych zakresach mocy instala-
cji i wielkości urządzeń.
Ceny kompletnych instalacji wraz
z montażem są wypadkową wielu czyn-
ników i różnią się znacznie w zależności
od docelowej mocy instalacji oraz zmie-
niają się nawet w obrębie jednego roku.
Analizę sporządzono na podstawie cen
podanych przez ankietowane firmy dla
poszczególnych typów instalacji za 2024
rok w podziale na zakresy mocy zgodnie
z oficjalnymi definicjami, które uwzględ-
niają m.in. różnice w systemach wspar-
cia (poniżej i powyżej 50 kW) i zakresach
uproszczeń procedur formalnoprawnych
(poniżej i powyżej 1 MW).
Zgodnie z wynikami badania rynku,
cena jednostkowa kompletnej instalacji
wraz z montażem mocy poniżej 50 kW
wynosi około 4069 zł/kW – w roku ubie-
głym było to od około 2500 zł/kW do
5900 zł/kW (do 50 kW). Zakres zmienno-
ści podanych cen jednostkowych dla tego
typu popularnej mocy instalacji był zdecy-
dowanie węższy niż rok temu – od około
3500 zł/kW nawet do około 4700 zł/kW.
Może to świadczyć o standaryzacji oferty
i dużej konkurencji wśród dostawców.
Przy o wiele wolniej rosnącym segmencie
rynku trudniej o wysokie marże i korzy-
ści dla firm. O wiele szerszy zakres zmien-
ności cen zaobserwowaliśmy w segmencie
instalacji powyżej 1 MW. Wynika z dużej
różnorodności ofert dla tego typu insta-
lacji ze względu na dobrane komponenty,
ich jakość, technologię i producenta.
Średnia cena małej instalacji o mocy
od 50 kW do 1 MW kW wynosi około
3077 zł/kW. Cena inwestycji w farmę PV
o mocy około 1 MW wyniosła średnio
około 2 425 000 zł. Analizy IEO potwier-
dzają działanie tzw. kosztowego efektu
skali, ponieważ z danych wynika, że jed-
nostkowa cena instalacji spada wraz ze
wzrostem mocy znamionowej instalacji.
Widać zauważalne różnice w jednostko-
wej cenie pomiędzy domowymi instala-
cjami prosumenckimi i instalacjami dla
prosumenta biznesowego. Cena jednost-
kowa jest znacznie niższa dla farm PV niż
dla pozostałych typów instalacji.
Podsumowanie
Raport
pokazał
symptomy
spo-
wolnienia rynku w latach 2024–2025
spowodowane przede wszystkim brakiem
dostosowania infrastruktury energetycz-
nej i KSE oraz modelu rynku energii i regu-
lacji do potrzeb transformacji energetycz-
nej, której siła sprawczą i napędową stała się
fotowoltaika jako technologia przełomowa.
Spośród wielu narastających wyzwań
w branży PV, stosunkowo łatwo można
postawić tezę, że największe problemy
z dalszym stabilnym rozwojem fotowol-
taiki wynikają z problemów obecnie pracu-
jących źródeł PV i to one przekładają się na
cały łańcuch wartości. Wpływają zarówno
na atrakcyjność nowych projektów, jak i na
możliwość odbudowy przemysłu PV, który
też potrzebuje nowych inwestycji realizo-
wanych na bazie nowych technologii.
Źródła PV obecnie funkcjonujące na
rynku energii lub właśnie przyłączane
do sieci muszą zmagać się z dwoma nara-
stającymi problemami, które dziś trzeba
uznać za kluczowe. Są to ograniczenia nie-
rynkowe (redysponowanie) generacji PV
oraz niskie ceny profilu energii z genera-
cji PV. Problemy te na dłużej mogą wpły-
wać niekorzystnie na rynek energii i na
szanse rozwojowe PV, dlatego wymagają
rozwiązania.
Publikacja jest skrótem raportu „Rynek
fotowoltaiki w Polsce 2025” opracowa-
nego w czerwcu br. przez Instytut Ener-
getyki Odnawialnej. Pełny raport można
pobrać bezpłatnie ze strony: https://ieo.pl/
raport-rynek-fotowoltaiki-w-polsce-2025.
reportaż
10
magazyn fotowoltaika 2/2025
ak co roku, największa europejska platforma dla branży energe-
tycznej po raz kolejny zmieniła stolicę Bawarii w epicentrum glo-
balnej branży energetycznej. W trakcie trzech dni 2737 wystaw-
ców z 57 krajów zaprezentowało swoje technologie, modele biz-
nesowe i zaawansowane rozwiązania dla inteligentnego, zintegro-
wanego i w pełni odnawialnego systemu energetycznego.
Około 107 000 odwiedzających z branży ze 157 krajów sko-
rzystało z okazji, aby nawiązać kontakty i partnerstwa lub zainicjo-
wać projekty. Duże zainteresowanie wzbudziły także konferencje
i wydarzenia towarzyszące, które zebrały ponad 2600 uczestników.
Branża energetyczna gotowa na kolejne wyzwania
Wydarzenie The smarter E Europe ze swoimi czterema wysta-
wami: Intersolar Europe, ees Europe, Power2Drive Europe
i EM-Power Europe, wyraźnie pokazało, że branża energetyczna
jest gotowa na kolejny etap. Podczas gdy globalne wdrażanie
odnawialnych źródeł energii jest w pełnym rozkwicie, kolejnym
krokiem będzie uczynienie systemu energetycznego bardziej ela-
stycznym, bardziej cyfrowym i bardziej zintegrowanym.
Po raz kolejny rosnąca złożoność, wzajemne powiąza-
nia i integracja systemów energetycznych stały się bardzo
widoczne. Sektory i gałęzie przemysłu nie są już tylko powią-
zane — ewoluują razem w ramach zdecentralizowanej, cyfro-
wej i inteligentnej struktury. Rezultatem będzie dynamiczny,
zintegrowany system fizycznej i ekonomicznej realizacji trans-
formacji energetycznej.
Odnawialne źródła energii nie są już tylko miłym dodatkiem
- na wielu rynkach stały się siłą, z którą należy się liczyć, determi-
nując sposób, w jaki będą zorganizowane systemy energetyczne.
OZE rozwijają się w niezwykłym tempie na całym świecie.
Wszechstronne podejście było również tematem tegorocz-
nych nagród The smarter E AWARDs.
Nagrody The Smarter E AWARD 2025
W przededniu oficjalnego rozpoczęcia The smarter E Europe
wręczono nagrody Smarter E Award 2025.
Trzech równorzędnych zwycięzców zostało wybranych w każ-
dej z pięciu kategorii: „Fotowoltaika”, „Magazynowanie ener-
gii”, „E-mobilność”, „Inteligentna zintegrowana energia” oraz
„Wybitne projekty”.
Nagrodzeni w kategorii „Fotowoltaika”:
7Secondsolar – AUTOPV
7Secondsolar to dostawca oprogramowania jako usługi, mający
siedzibę w Kapsztadzie w Republice Południowej Afryki. Rozwią-
zanie AUTOPV znacznie skraca czas, koszty i wysiłek planowania
wielkoskalowych instalacji fotowoltaicznych (PV).
Longi Solar Technology – Hi-MO X10
Moduł fotowoltaiczny Hi-MO X10 firmy Longi Solar Technology
łączy w sobie unikalną innowację z atrakcyjnym wzornictwem.
Cechy produktu pozwalają Longi stworzyć nowy punkt odniesie-
nia w zakresie wydajności, niezawodności i bezpieczeństwa.
Weidmüller Interface – PV Inline
Weidmüller, rodzinna firma z Niemiec, została wyróżniona za PV
Inline, urządzenie przeciwprzepięciowe zaprojektowane w celu
ochrony systemów PV przed przepięciami, w tym przepięciami
spowodowanymi uderzeniem pioruna.
The smarter E Europe 2025
W dniach 7–9 maja br. W Monachium odbyła się kolejna edycja The smarter E Europe obejmująca wystawy: Intersolar Europe, ees
Europe, Power2Drive Europe and EM-Power Europe.
Fot. Solar Promotion GmbH
Fot. Solar Promotion GmbH
Fot. Solar Promotion GmbH
reportaż
11
magazyn fotowoltaika 2/2025
Nagrodzeni w kategorii „Magazynowanie energii”:
CMBlu Energy – Organic SolidFlow Battery
Organic SolidFlow Battery niemieckiej firmy CMBlu Energy
łączy wysoką wydajność z niskim wpływem na środowisko. Pro-
dukcja seryjna ma się rozpocząć w 2026 r. System długotermino-
wego magazynowania może przechowywać 200 kWh energii elek-
trycznej i mieć moc wyjściową 40 kW.
Hydrostor – A-Compressed Air Energy Storage (A-CAES)
Hydrostor to kanadyjska firma założona w 2010 r. Technologia
Advanced Compressed Air Energy Storage (A-CAES), która nie
powoduje emisji spalin, zapewnia magazynowanie sprężonego
powietrza dla przedsiębiorstw użyteczności publicznej i gmin.
Samsung SDI – U8A1
Samsung SDI U8A1 to system akumulatorów o bardzo dużej
wydajności, przeznaczony do systemów zasilania bezprzerwo-
wego (UPS) i oparty na akumulatorach litowo-manganowych
(LMO). Umożliwia szybkie ładowanie i rozładowywanie przy
jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu stabilności
termicznej.
Nagrodzeni w kategorii „E-mobility”:
Friedrich GmbH – URBANROOF
Urbanroof to solarny carport łączący prostotę ze zrównoważo-
nym rozwojem. Projekt niemieckiej firmy Friedrich GmbH mak-
symalizuje powierzchnię instalacji, wytwarzając do 60 proc. wię-
cej energii niż carporty w kształcie litery Y. Urbanroof posiada
ochronę przed warunkami atmosferycznymi, jest łatwy do czysz-
czenia i konserwacji i można go łatwo łączyć z infrastrukturą łado-
wania pojazdów elektrycznych.
Samsung SDI – technologia No Thermal Propagation
Technologia No Thermal Propagation południowokoreańskiej
firmy Samsung SDI znacznie zmniejsza ryzyko niekontrolowa-
nego wzrostu temperatury i pożarów w modułach akumulatorów
pojazdów elektrycznych.
Shenzhen Kehua Hengsheng Technology (Kehua Tech) – 40 kW
wysokowydajny, wysokoefektywny moduł ładowania SiC
Zwycięska propozycja chińskiej firmy Kehua Tech to 40-kilowa-
towy moduł ładowania dla stacji szybkiego ładowania pojazdów
elektrycznych.
Nagrodzeni w kategorii „Inteligentna zintegrowana energia”:
Fenecon – system zarządzania energią Fenecon
Fenecon opracowuje innowacje, które zwiększają efektywność
wytwarzania i magazynowania energii elektrycznej. Zwycięskim
projektem niemieckiej firmy jest Fenecon Energy Management
System (FEMS). FEMS zapewnia w pełni autonomiczną wizu-
alizację i kontrolę systemów magazynowania energii, falowni-
ków fotowoltaicznych, pomp ciepła i stacji ładowania pojazdów
elektrycznych w celu zapewnienia energooszczędnej i sieciowej
eksploatacji.
Toscano – COMBI-PRO-MAX
Nagrodzona innowacja firmy Toscano – COMBI-PRO-MAX – to
kompaktowy system sterowania zapasowego dla systemów solar-
nych i akumulatorowych, który jest na tyle mały, że można go
trzymać jedną ręką.
Utiligize – Forecast & Investment
Platforma Forecast & Investment firmy Utiligize ulepsza plano-
wanie sieci energetycznych poprzez efektywne zarządzanie dużą
liczbą rozproszonych źródeł energii.
Nagrodzeni w kategorii „Wybitne projekty”:
Phaesun – BeCool: ekologiczne chłodzenie dla rynków w Kenii
Phaesun to niemiecka firma specjalizująca się w integracji sys-
temów fotowoltaicznych poza siecią. Ich nagrodzone rozwiąza-
nie BeCool to zrównoważony model chłodzenia jako usługi dla
małych handlowców rynkowych w regionie wokół jeziora Wik-
torii w Kenii, gdzie trudno jest znaleźć konwencjonalne metody
chłodzenia.
Longi Hydrogen – elektrolizer 3000 Nm³/h
Longi Hydrogen otrzymało nagrodę za projekt wykorzystania zie-
lonego wodoru w chińskim mieście Qinhuangdao, zastępujący
paliwa kopalne energią bezemisyjną w procesie wytopu w wiel-
kim piecu. Projekt wykorzystuje dwa przemysłowe elektrolizery
działające na odzyskanych gazach i energii odnawialnej.
Karlsruhe Institute of Technology – BiFlow
Innowacyjny projekt Karlsruhe Institute of Technology (KIT)
we współpracy z Fraunhofer ICT, 1st Flow Energy Solutions
i Stage76. Projekt dla akademika w Bruchsal w Niemczech łączy
akumulator litowo-jonowy i akumulator wanadowo-redox flow
z istniejącym systemem fotowoltaicznym, aby umożliwić magazy-
nowanie energii elektrycznej i ciepła.
Następne The Smarter E Europe odbędzie się w dniach 23–25
czerwca 2026 r. – tym razem od wtorku do czwartku.
Fot. Solplanet
Fot. Solar Promotion GmbH
reportaż
12
magazyn fotowoltaika 2/2025
odczas debat i paneli eksperci jednoznacznie podkreślali, że
energia słoneczna staje się kluczowym filarem bezpieczeń-
stwa energetycznego kontynentu. Fotowoltaika – jako najszybciej
rozwijający się sektor OZE, zarówno w Polsce, jak i w całej Unii
Europejskiej – odgrywa coraz istotniejszą rolę w uniezależnianiu
Europy od importu paliw kopalnych, wzmacniając tym samym jej
odporność gospodarczą.
– Wyłączenia i ceny ujemne to dziś największe bolączki branży.
Ale mamy plan, jak rozwiązać te problemy. Pracujemy nad zwiększe-
niem efektywności źródeł PV i nie zamierzamy hamować ich rozwoju.
Fotowoltaika jest – i pozostanie – jednym z najtańszych źródeł energii.
To nasze narodowe dobro w energetyce – powiedziała Paulina Hen-
nig-Kloska, otwierając VI Kongres PV Środowiska. Zapewniła
również, że rząd ma pełną świadomość wyzwań i pracuje nad ich
rozwiązaniem.
Choć sektor fotowoltaiki rozwija się dynamicznie, mierzy się
z poważnymi barierami infrastrukturalnymi. Do głównych pro-
blemów należą ograniczona dostępność mocy przyłączeniowych,
przeciążone sieci elektroenergetyczne oraz przymusowe wyłącze-
nia instalacji PV.
– Marnuje się 30–40 proc. dostępnej mocy – sieć jej nie przyjmuje
lub instalacje są wyłączane. Potrzebujemy nowoczesnej infrastruktury,
by fotowoltaika – a także energetyka wiatrowa – mogły realnie wzmoc-
nić nasze bezpieczeństwo energetyczne – zauważył prof. Jerzy Buzek.
– Transformacja energetyczna nie wydarzy się bez fotowoltaiki. To
technologia, która już dziś zmienia sposób, w jaki produkujemy i konsu-
mujemy energię. Przyszłość należy do OZE, a fotowoltaika będzie fun-
damentem bezpiecznej, demokratycznej i zielonej energetyki w Euro-
pie – powiedziała Ewa Magiera, prezes Polskiego Stowarzyszenia
Fotowoltaiki.
„Magazyn
Fotowoltaika”
był
patronem
medialnym
wydarzenia.
Kongres PV 2025: fotowoltaika u szczytu,
sieci na krawędzi - branża PV potrzebuje
zmian
W dniach 25–26 maja br. w Warszawie odbyła się VI edycja Kongresu PV. Motywem przewodnim tegorocznego Kongresu był wpływ
geopolityki na bezpieczeństwo energetyczne Europy.
finansowanie
13
magazyn fotowoltaika 2/2025
owy instrument jest częścią powołanego we wrześniu
2024 r. przez resort klimatu i środowiska Funduszu Wspar-
cia Energetyki realizowanego ze środków Krajowego Planu Odbu-
dowy i Rozwoju (KPO). Ogłoszony nabór wniosków uruchamia
nowy komponent Funduszu – pożyczki na transformację energe-
tyczną – na który przewidziano 7 mld zł.
Wspierane inwestycje
Wsparcie uzyskają inwestycje, których celem będzie: zwięk-
szenie efektywności energetycznej, a także budowa odnawialnych
źródeł energii, zarówno w sektorze elektroenergetyki, jak i cie-
płownictwa, budowa magazynów energii, infrastruktury do pro-
dukcji biometanu i odnawialnego wodoru lub budowa i moderni-
zacja sieci ciepłowniczych i gazowych.
Celami wsparcia są: przyspieszenie procesu dekarbonizacji
poprzez odchodzenie od paliw kopalnych na rzecz zeroemisyj-
nych i odnawialnych źródeł energii, integracja OZE z systemem
elektroenergetycznym, a także poprawa efektywności energetycz-
nej oraz rozwój zielonego przemysłu i innowacji.
Dla kogo
Z pożyczki mogą skorzystać przedsiębiorstwa, zarówno pry-
watne, jak i publiczne.
Warunki finansowania
Minimalna wartość pożyczki wynosi 200 mln zł. Pożyczki
mogą pokryć do 90% kosztów inwestycyjnych netto, a środki
będą dostępne do 2029 r. (z możliwością rozliczenia projektów
do 2031 r.).
Oprocentowanie: preferencyjne, na poziomie nie mniejszym
niż stopa referencyjna NBP minus 200 bps lub rynkowe, stałe lub
zmienne, przy czym nie może być niższe niż 1 proc.
Okres kredytowania: co do zasady do 15 lat, ale nie dłużej niż
do końca 2053 r.
Okres karencji: co do zasady nie dłużej niż 1 rok od zakończe-
nia realizacji projektu.
Okres dostępności środków: do 2029 r. z możliwością rozli-
czenia projektu do 2031 r.
Fundusz Wsparcia Energetyki
Powołany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska we wrze-
śniu 2024 r. Fundusz Wsparcia Energetyki (FWE) to element sze-
rokiego ekosystemu finansowania transformacji energetycznej
Polski, w ramach którego angażowane są środki m.in. z KPO, Fun-
duszu Modernizacyjnego oraz funduszy unijnych, takich jak pro-
gram FEnIKS.
Dotąd w ramach FWE przeznaczono łącznie ok. 40 mld zł na
rozwój sieci elektroenergetycznych. Łączny budżet funduszu to
70 mld zł.
– Niskooprocentowane, niedostępne na rynku komercyjnym
pożyczki pomogą sfinansować inwestycje, które realnie przyczynią się
do poprawy jakości życia Polek i Polaków, w tym obniżenia cen energii,
redukcji emisji, zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii oraz
poprawy efektywności energetycznej – powiedziała ministra Paulina
Hennig-Kloska.
Źródło: MKiŚ, BGK
Pożyczki na transformację energetyczną
Ministerstwo Klimatu i Środowiska wspólnie z Bankiem Gospodarstwa Krajowego uruchomiły nabór wniosków o pożyczki ze
środków KPO na projekty związane z transformacją energetyczną, m.in. budową OZE i magazynów energii. Na ten cel przewidzia-
nych jest ponad 7 mld zł. O pożyczki mogą ubiegać się przedsiębiorstwa prywatne i publiczne.
14
magazyn fotowoltaika 2/2025
technologie
spółczesna energetyka przechodzi głęboką transforma-
cję technologiczną, organizacyjną i strukturalną. Roz-
wój odnawialnych źródeł energii, integracja rozproszonych jed-
nostek wytwórczych, cyfryzacja sieci przesyłowych i dystrybu-
cyjnych oraz dynamiczny rozwój systemów zarządzania popytem
i magazynowania energii – to wszystko sprawia, że sektor energe-
tyczny staje się coraz bardziej zależny od zaawansowanych syste-
mów informatycznych oraz transmisji danych w czasie rzeczywi-
stym. Wraz z tą transformacją rośnie jednak także podatność na
zagrożenia cybernetyczne.
Systemy elektroenergetyczne są dziś nie tylko infrastrukturą
fizyczną, ale w coraz większym stopniu – infrastrukturą cyberfi-
zyczną, w której decyzje podejmowane są przez automatyczne
algorytmy, a stabilność sieci zależy od komunikacji pomiędzy
setkami tysięcy urządzeń. Ochrona tej infrastruktury – zarówno
przed awariami, jak i przed atakami z zewnątrz – staje się kluczo-
wym elementem bezpieczeństwa energetycznego państwa, a także
połączonych europejskich energetycznych struktur sieciowych.
Przypadki ataków cybernetycznych na systemy elektroener-
getyczne pokazują, że ingerencja w cyfrową warstwę sieci może
Rola cyberbezpieczeństwa w systemie
elektroenergetycznym. Magazyny energii
pod presją cyfrowych zagrożeń
Ewoluujący system elektroenergetyczny, dynamiczny rozwój magazynów energii oraz ich integracja
z odnawialnymi źródłami energii, rynkiem mocy i systemami bilansującymi powodują, że stają się one
nie tylko kluczowym zasobem technologicznym naszej cywilizacji, lecz także nowym punktem koncen-
tracji zagrożeń cybernetycznych. W artykule autor omawia, dlaczego magazyny należy traktować jak
infrastrukturę krytyczną, jakie zagrożenia wynikają z ich cyfrowej architektury oraz jak projektować sku-
teczne mechanizmy ochrony – zgodne z regulacjami NIS2, KSC i normami IEC 62443.
Mirosław Grabania
15
magazyn fotowoltaika 2/2025
technologie
prowadzić do realnych, fizycznych skutków: przerw w dosta-
wie prądu, zniszczenia infrastruktury, a nawet zagrożenia życia
i zdrowia ludzi. To samo dotyczy prób przejęcia kontroli nad sys-
temami automatyki przemysłowej, manipulowania danymi
pomiarowymi lub zakłócania procesów bilansowania mocy.
Wymogi dotyczące cyberbezpieczeństwa w energetyce są coraz
bardziej rygorystyczne – zarówno na poziomie unijnym (np.
dyrektywa NIS2, rozporządzenia ACER i ENTSO-E), jak i kra-
jowym (np. Ustawa o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeń-
stwa, wytyczne Polskich Sieci Elektroenergetycznych, reko-
mendacje Urzędu Regulacji Energetyki). Operatorzy syste-
mów przesyłowych i dystrybucyjnych, wytwórcy energii oraz
właściciele infrastruktury muszą wdrażać polityki bezpieczeń-
stwa teleinformatycznego, audyty, segmentację sieci, szyfrowa-
nie transmisji, procedury reagowania na incydenty oraz systemy
klasy SIEM czy IDS. Wraz z rosnącą decentralizacją sektora bez-
pieczeństwo nie dotyczy już wyłącznie dużych operatorów, ale
obejmuje także mniejsze jednostki wytwórcze, takie jak farmy
fotowoltaiczne, elektrownie wiatrowe, agregaty kogeneracyjne
czy – coraz częściej – przemysłowe magazyny energii, których
rola w stabilizacji systemu elektroenergetycznego będzie tema-
tem kolejnej części artykułu.
Rosnąca rola magazynów energii w systemie
elektroenergetycznym
Magazyny energii stają się jednym z kluczowych elemen-
tów nowoczesnej infrastruktury elektroenergetycznej, pełniąc
coraz szerszy wachlarz funkcji operacyjnych i systemowych.
Rosnące znaczenie technologii bateryjnych, wspieranych przez
dynamiczny rozwój OZE, transformację sieci przesyłowych
oraz konieczność zwiększenia odporności systemu elektro-
energetycznego, sprawia, że magazyny nie są już jedynie tech-
nologiczną ciekawostką – stają się fundamentem transformacji
energetycznej.
W kontekście rosnącego udziału źródeł odnawialnych –
szczególnie fotowoltaiki i energetyki wiatrowej – których pro-
dukcja jest niestabilna i trudna do przewidzenia, magazyny
energii odgrywają kluczową rolę w bilansowaniu systemu.
Dzięki zdolności do szybkiego reagowania na zmiany podaży
i popytu, mogą stabilizować napięcie, wyrównywać krótko-
terminowe wahania częstotliwości oraz kompensować defi-
cyty mocy w krytycznych momentach. Umożliwiają także tzw.
peak shaving, czyli redukcję szczytowych obciążeń w sieci,
oraz load shifting – przesuwanie konsumpcji energii w czasie.
Magazyny energii są coraz częściej wykorzystywane w ramach
usług systemowych świadczonych na rzecz operatorów syste-
mów dystrybucyjnych (OSD) i przesyłowych (OSP), takich
jak regulacja pierwotna i wtórna częstotliwości (FCR/FRR),
a także jako narzędzie dla uczestników rynku elastyczno-
ści i programów DSR (ang. Demand Side Response). W sekto-
rze przemysłowym pozwalają natomiast na lokalną optymali-
zację profilu zużycia, poprawę jakości zasilania oraz podnie-
sienie niezawodności zasilania w zakładach produkcyjnych,
centrach danych bądź ośrodkach infrastruktury krytycznej.
Co równie istotne, magazyny energii umożliwiają rozwój lokal-
nych modeli energetycznych, takich jak mikrosieci (ang. micro-
grids) i klastry energetyczne. Dzięki lokalnemu buforowaniu
energii możliwe stają się większa samowystarczalność ener-
getyczna i ograniczenie przeciążeń sieci dystrybucyjnej. To
z kolei prowadzi do zmiany paradygmatu systemu elektro-
energetycznego: od scentralizowanego modelu przesyłowego
ku rozproszonej, zdekarbonizowanej i cyfrowej strukturze.
Wszystko to nie byłoby możliwe bez zaawansowanych systemów
zarządzania. Każdy magazyn energii – niezależnie od wielkości
– działa dziś w ścisłej integracji z systemami IT i OT: od systemu
zarządzania baterią BMS (ang. Battery Management System),
przez lokalny system sterowania EMS (ang. Energy Management
System), po zewnętrzne systemy SCADA i platformy komunika-
cji z operatorem. Wymiana danych, zdalne sterowanie, synchro-
nizacja z rynkiem mocy lub usług systemowych – to wszystko
czyni z magazynu energii nie tylko zasób fizyczny, ale i aktywny
węzeł infrastruktury cyfrowej.
Ta ścisła cyfrowa integracja, choć niezbędna dla zapewnie-
nia elastyczności i optymalnego wykorzystania zasobów, niesie
za sobą również poważne ryzyko. Każdy kanał komunikacyjny,
każde urządzenie zewnętrzne podłączone do systemu, każda nie-
właściwa konfiguracja sieci – to potencjalne wektory ataku. Maga-
zyny energii, podobnie jak inne elementy systemu elektroenerge-
tycznego, muszą być więc traktowane jako obiekty wymagające
szczególnej ochrony cybernetycznej.
Cyberzagrożenia dla magazynów energii
W miarę jak magazyny energii stają się aktywnymi uczestni-
kami rynku energii oraz elementem infrastruktury krytycznej,
rośnie również obszar ich podatności na zagrożenia w warstwie
cyberenergetycznej. W odróżnieniu od konwencjonalnych sys-
temów pasywnych, nowoczesne magazyny energii są silnie zin-
tegrowane z systemami informatycznymi i telekomunikacyj-
nymi – działają w czasie rzeczywistym, wymieniają dane z ope-
ratorami, reagują na sygnały z rynku mocy i uczestniczą w usłu-
gach systemowych. Ta intensywna wymiana danych i konieczność
zdalnego zarządzania nimi sprawia, że stają się one potencjalnym
celem ataków zarówno przypadkowych, jak i przede wszystkim
ukierunkowanych.
Największe zagrożenia dotyczą systemów sterowania i zarzą-
dzania, czyli Battery Management System (BMS) i Energy Mana-
gement System (EMS), a także ich integracji z nadrzędnymi syste-
mami SCADA. BMS, odpowiedzialny za fizyczną kontrolę stanu
ogniw i bezpieczeństwo pracy magazynu, może stać się punk-
tem krytycznym, jeśli dojdzie do jego manipulacji – np. zmiany
16
magazyn fotowoltaika 2/2025
technologie
parametrów ładowania, dezaktywacji zabezpieczeń termicznych
lub zafałszowania pomiarów. Atak na BMS może skutkować nie
tylko awarią systemu, ale nawet zniszczeniem zasobów energe-
tycznych, pożarem lub eksplozją, szczególnie przy dużych syste-
mach litowo-jonowych.
Z kolei EMS jako system nadrzędny decydujący o strate-
gii ładowania i rozładowania, jest podatny na atak logiczny,
który może prowadzić do nieprawidłowej reakcji na sygnały
cenowe lub obciążeniowe. Skutkiem może być np. nieplano-
wane oddanie energii do sieci w momencie jej nadpodaży, desta-
bilizacja lokalnej mikrosieci lub zablokowanie zasobów w cza-
sie szczytowego zapotrzebowania. Dodatkowo, poprzez mani-
pulację EMS, możliwe jest uzyskanie dostępu do zewnętrz-
nych interfejsów komunikacyjnych – np. API operatora,
chmury producenta lub sieci LAN obiektu – co tworzy efekt
domina i może zagrozić całemu systemowi energetycznemu.
Ataki na warstwę komunikacyjną są kolejnym poważnym zagro-
żeniem. Większość magazynów korzysta z protokołów takich
jak Modbus, TCP/IP, OPC UA, MQTT lub REST API – czę-
sto bez odpowiedniego szyfrowania, uwierzytelniania i segmen-
tacji sieci. Brak zabezpieczeń może umożliwić atak typu man-
-in-the-middle, podsłuch danych, a nawet ich przechwyce-
nie i modyfikację podczas transmisji danych przez sieć bez wie-
dzy nadawcy i odbiorcy. Szczególnie narażone są systemy, które
łączą się z serwisami chmurowymi przez Internet bez zastosowa-
nia tuneli VPN lub zabezpieczeń typu firewall/DMZ i innych.
Nie można również pominąć zagrożeń wewnętrznych, czyli dzia-
łań nieautoryzowanych ze strony pracowników lub podwykonaw-
ców mających fizyczny lub zdalny dostęp do infrastruktury maga-
zynowania energii. Brak polityki zarządzania tożsamościami
i uprawnieniami, słabe hasła, brak rejestru dostępu i niekon-
trolowane aktualizacje firmware’u to realne luki wykorzysty-
wane w atakach wewnętrznych.
Ryzyko dotyczy nie tylko samego magazynu, lecz także jego
roli w większym ekosystemie energetycznym. Przejmując kon-
trolę nad dużym zasobem magazynowym, można celowo zde-
stabilizować lokalną sieć dystrybucyjną, sabotować systemy
bilansowania lub wywoływać opóźnienia w reakcji na zapo-
trzebowanie systemowe. W modelach VPP (wirtualnych elek-
trowni) lub DSR (zarządzanie popytem) skoordynowany atak
na szereg współpracujących magazynów energii może skutko-
wać poważną destabilizacją systemu elektroenergetycznego.
Dlatego też magazyny energii – zwłaszcza w układach przemysło-
wych, sieciowych i usługowych – powinny być postrzegane nie
tylko jako zasoby techniczne, ale również jako aktywa wymaga-
jące ochrony cybernetycznej na poziomie infrastruktury krytycz-
nej. W kolejnej części artykułu autor przedstawia wybrane prak-
tyki zabezpieczające, jakie należy wdrożyć w celu minimalizacji
tych zagrożeń.
Dobre praktyki i rekomendacje dla cyberochrony
magazynów energii
Ochrona magazynów energii przed zagrożeniami cybernetycz-
nymi wymaga zintegrowanego podejścia, obejmującego zarówno
warstwę technologiczną, jak i organizacyjną. Ze względu na ich
krytyczne znaczenie dla stabilności sieci oraz potencjalne skutki
incydentów (fizyczne, finansowe, operacyjne), zabezpieczenia
powinny być projektowane zgodnie z najlepszymi praktykami
znanymi z branż takich jak automatyka przemysłowa, teleinfor-
matyka i infrastruktura krytyczna.
Podstawowym krokiem jest segmentacja sieci teleinforma-
tycznej z wyraźnym rozdzieleniem warstwy operacyjnej OT
(obejmującej BMS, EMS, inwertery, urządzenia pomiarowe,
inne obecne w strukturze) od warstwy biurowej IT (kompu-
tery, systemy ERP, Internet i inne obecne w strukturze). Komu-
nikacja pomiędzy segmentami powinna odbywać się wyłącznie
poprzez kontrolowane punkty styku sieciowego – zabezpieczone
zaporami sieciowymi (firewall), z dokładnie zdefiniowanymi regu-
łami ruchu, rejestrowaniem i monitorowaniem transmisji. Dodat-
kowo, każde urządzenie podłączone do sieci powinno być jedno-
znacznie zidentyfikowane, a jego aktywność nadzorowana przez
systemy IDS/IPS (an g. Intrusion Detection/Prevention System).
Ważnym elementem cyberochrony jest kontrola dostępu
do systemów zarządzających magazynem. Wszyscy użytkow-
nicy (zarówno lokalni, jak i zdalni) powinni być uwierzytelniani
z użyciem wieloskładnikowego mechanizmu (MFA), a upraw-
nienia powinny być przyznawane zgodnie z zasadą LP - naj-
mniejszych uprawnień (ang. least privilege). W praktyce ozna-
cza to np. ograniczenie dostępu do ustawień BMS wyłącz-
nie dla administratorów serwisowych oraz uniemożliwienie
modyfikacji parametrów przez użytkowników monitorujących.
Szczególną uwagę należy zwrócić na aktualizacje oprogramowania
(firmware i software). Zarówno systemy EMS i BMS, jak i urządze-
nia komunikacyjne powinny być aktualizowane zgodnie z polityką
zarządzania wersjami, a każda aktualizacja powinna być poprze-
dzona analizą ryzyka i testem w środowisku odizolowanym. Niedo-
puszczalne – ryzykowne są automatyczne aktualizacje z Internetu –
proces powinien być kontrolowany i dokumentowany. Warto także
wprowadzić tzw. cyfrowe bliźniaki (ang. digital twins), które pozwa-
lają testować zmiany bez ingerencji w realne środowisko operacyjne.
Istotnym zabezpieczeniem jest szyfrowanie transmisji danych –
zarówno w komunikacji lokalnej (np. między EMS a BMS), jak i w
komunikacji zewnętrznej (np. z systemem SCADA operatora sieci).
Wszystkie połączenia powinny być chronione przez protokoły
z uwierzytelnianiem i szyfrowaniem, takie jak TLS, IPsec lub SSH.
W przypadku systemów chmurowych niezbędne jest zastosowanie
VPN i tunelowania ruchu przez zabezpieczoną infrastrukturę.
Zaleca się również wdrożenie systemu monitorowania inte-
gralności i aktywności, który rejestruje wszelkie zdarzenia,
zmiany konfiguracji, logowania i anomalie. Dane z takiego sys-
temu mogą być analizowane w czasie rzeczywistym przez zespół
SOC (ang. Security Operations Center) lub przez zautomatyzowany
system SIEM (ang. Security Information and Event Management),
który identyfikuje niestandardowe zachowania i uruchamia alerty.
Nie mniej ważna jest warstwa proceduralna, obejmująca poli-
tyki bezpieczeństwa, zarządzanie incydentami, plan odzyskiwa-
nia po awarii (DRP) oraz szkolenia personelu. Pracownicy tech-
niczni i operatorzy muszą być regularnie instruowani w zakre-
sie rozpoznawania potencjalnych ataków, reakcji na podej-
rzane sytuacje oraz zasad postępowania w przypadku narusze-
nia bezpieczeństwa. Powinno się także wdrożyć harmonogram
testów penetracyjnych, które pozwalają zidentyfikować słabe
punkty jeszcze przed ich wykorzystaniem przez atakujących.
W końcu, jednym z najważniejszych aspektów ochrony
17
magazyn fotowoltaika 2/2025
technologie
magazynów energii jest wdrożenie architektury redundancji i bac-
kupów, które umożliwiają szybkie przywrócenie działania sys-
temu w przypadku incydentu. Dotyczy to zarówno danych kon-
figuracyjnych EMS i BMS, jak i logiki działania urządzeń sterują-
cych oraz harmonogramów pracy.
Dobre praktyki cyberbezpieczeństwa nie są luksusem – są
koniecznością, bez której nie można mówić o bezpiecznym i nie-
zawodnym funkcjonowaniu nowoczesnych magazynów energii.
Ich wdrożenie powinno być traktowane jako integralna część pro-
jektowania, uruchamiania i eksploatacji systemu – nie jako etap
dodatkowy lub opcjonalny.
Wymogi regulacyjne i normy dotyczące
bezpieczeństwa magazynów energii
Wraz z rosnącym znaczeniem magazynów energii w sys-
temie elektroenergetycznym, rośnie również liczba regula-
cji i norm, które nakładają obowiązki w zakresie ich ochrony –
zarówno w warstwie fizycznej, jak i cyfrowej. Magazyny ener-
gii, szczególnie te współpracujące z operatorami systemów elek-
troenergetycznych lub wchodzące w skład infrastruktury klu-
czowej, podlegają coraz bardziej szczegółowym wymogom kra-
jowym, europejskim i międzynarodowym w zakresie cyberbez-
pieczeństwa. W Polsce podstawowy obowiązek wynika z Ustawy
z dnia 5 lipca 2018 r. o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeń-
stwa (KSC). Choć sama ustawa nie wymienia magazynów
energii wprost, to w praktyce – jeśli instalacja spełnia kryteria
wpływu na ciągłość dostaw energii – może zostać zakwalifiko-
wana jako element infrastruktury krytycznej lub jako operator
usług kluczowych. Oznacza to konieczność wdrożenia systemu
zarządzania bezpieczeństwem informacji, monitorowania ryzyk,
raportowania incydentów oraz spełnienia wymogów interopera-
cyjności i odporności technicznej. Ponadto planowana noweli-
zacja ustawy dostosowująca polskie prawo do dyrektywy NIS2
znacząco rozszerza katalog podmiotów zobowiązanych do prze-
strzegania zasad cyberochrony.
Na poziomie europejskim od 2023 r. obowiązuje dyrek-
tywa NIS2 (Network and Information Systems Directive
2.0), która wprowadza rygorystyczne wymagania w zakre-
sie bezpieczeństwa cyfrowego dla tzw. podmiotów istotnych
(ang. essential entities), do których zaliczają się m.in. opera-
torzy energii elektrycznej, agregatorzy, operatorzy magazy-
nów energii, a także podmioty świadczące usługi na rzecz sek-
tora elektroenergetycznego. NIS2 wymusza stosowanie poli-
tyk zarządzania ryzykiem, wdrożenie środków technicznych
i organizacyjnychoraz zgłaszanie incydentów do właściwego
CSIRT-u krajowego w ciągu 24 godzin. Nieprzestrzeganie
przepisów skutkuje karami administracyjnymi i finansowymi,
a także ryzykiem utraty zaufania ze strony operatorów sieci.
Na gruncie technicznym, za standard odniesienia dla syste-
mów automatyki przemysłowej, w tym magazynów energii,
uznawany jest zbiór norm IEC 62443 (Industrial Communica-
tion Networks – IT Security for Networks and Systems). Stan-
dard ten precyzyjnie definiuje architekturę bezpieczeństwa,
model stref i kanałów, sposób zarządzania tożsamością i upraw-
nieniami w systemach sterowania, a także metodologię testowa-
nia odporności systemów na cyberataki.
18
magazyn fotowoltaika 2/2025
TECHNOLOGIE
Źródła i przypisy techniczne
1. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555 z dnia 14 grudnia 2022 r. (NIS2).
2. Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa.
3. IEC 62443 – Industrial communication networks – Network and system security.
4. ISO/IEC 27001, ISO/IEC 27019 – Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji.
5. Wytyczne techniczne PSE dla zasobów elastyczności (aktualizacja: 2023 r.).
6. Materiały szkoleniowe i prezentacje ENISA – European Union Agency for Cybersecurity.
7. Raporty rynkowe BloombergNEF i IEA dotyczące magazynów energii.
8. Dokumentacja techniczna producentów BMS/EMS (np. Siemens, Eaton, Huawei, Sungrow).
IEC 62443 jest rekomendowany przez operatorów systemów
przesyłowych i dystrybucyjnych jako punkt odniesienia przy pro-
jektowaniu i odbiorze nowych obiektów infrastrukturalnych.
Warto również wskazać na normy ISO/IEC 27001 oraz
ISO/IEC 27019, które określają wymagania wobec systemów
zarządzania bezpieczeństwem informacji, w szczególności dla
podmiotów sektora energetycznego. Stosowanie tych norm może
być wymagane przez inwestorów, operatorów systemu lub part-
nerów technologicznych jako warunek dopuszczenia do współ-
pracy. Certyfi kacja według ISO 27001 staje się coraz częściej nie
tylko wyznacznikiem jakości, ale wręcz obowiązkiem przy wdra-
żaniu większych projektów energetycznych i przemysłowych.
W kontekście integracji z siecią operatora lub uczestnictwa
w rynku mocy i usług systemowych, należy również przestrze-
gać wymagań technicznych PSE i OSD, określających m.in.:
zasady komunikacji (np. SCADA, ICCP, REST API), wymaga-
nia dla redundantnych połączeń VPN, a także zasady ochrony
przed manipulacją danymi pomiarowymi i synchronizacją czasu
(NTP/PTP).
W dokumentach opracowywanych przez Polskie Sieci Elek-
troenergetyczne, takich jak ,,Wytyczne techniczne dla zasobów
elastyczności” czy ,,Standardy komunikacyjne dla uczestników
rynku mocy” określone są konkretne parametry protokołów,
cykle odpytywania oraz poziomy niezawodności połączeń, wyma-
gane od operatorów zasobów magazynujących energię i innych
uczestników rynku.
Nie bez znaczenia pozostają także regulacje związane
z ochroną danych osobowych (RODO) – szczególnie w sytu-
acjach, gdy system EMS gromadzi dane z liczników energii przy-
pisanych do konkretnych użytkowników, co może wystąpić np.
w magazynach energii działających w modelu agregacyjnym, kla-
stra energii lub wspólnoty energetycznej.
W kontekście zgodności z przepisami i normami, operator
magazynu energii powinien nie tylko wdrożyć środki techniczne
i organizacyjne, lecz także udokumentować je w formie polityk
bezpieczeństwa, analiz ryzyka, planów ciągłości działania (BCP)
oraz instrukcji reagowania na incydenty. Regularne audyty, testy
penetracyjne i ćwiczenia zespołów reagowania są nieodzowne
w utrzymaniu zgodności z aktualnymi wymaganiami prawa i stan-
dardów branżowych.
Podsumowanie i wnioski
Rozwój technologii magazynowania energii stawia ten seg-
ment na jednej z kluczowych pozycji w transformującym się
systemie elektroenergetycznym. Magazyny energii nie są już
wyłącznie zasobami technicznymi wspomagającymi odnawialne
źródła energii – stają się aktywnymi uczestnikami rynku ener-
gii, usług systemowych oraz lokalnych systemów zasilania. Ich
niezawodność, elastyczność i funkcjonalność uzależnione są
jednak w coraz większym stopniu od integracji z systemami
cyfrowymi, co nieuchronnie otwiera przestrzeń na zagrożenia
cybernetyczne.
W niniejszym artykule autor wskazuje na to, że magazyny ener-
gii należy postrzegać jako element infrastruktury krytycznej, wyma-
gający równie rygorystycznego podejścia do cyberbezpieczeństwa,
jak stacje transformatorowe, systemy SCADA lub rozproszone źró-
dła wytwórcze. Należy podkreślić, że zarówno BMS, jak i EMS są
podatne na manipulację, a skutki cyberataku mogą obejmować nie
tylko uszkodzenia sprzętu, lecz także zakłócenia pracy całych frag-
mentów sieci elektroenergetycznej. Przejęcie kontroli nad zintegro-
wanym magazynem energii może mieć realne konsekwencje fi zyczne
i fi nansowe, a w modelach agregacyjnych – także systemowe.
Cyberzagrożenia, którym podlegają magazyny, są złożone i doty-
czą zarówno warstwy komunikacyjnej, systemów sterowa-
nia, zarządzania, aktualizacji oprogramowania, a także aspek-
tów organizacyjnych – takich jak polityka dostępu, świado-
mość personelu i relacje z dostawcami usług chmurowych. Odpo-
wiedzią na te zagrożenia nie może być wyłącznie implementa-
cja pojedynczych narzędzi lub reaktywne działania – konieczne
jest wdrożenie kompleksowego systemu zarządzania bezpie-
czeństwem, który obejmuje segmentację sieci, kontrolę dostępu,
szyfrowanie, monitoring, testowanie i ciągłe doskonalenie.
Ramy regulacyjne stają się coraz bardziej szczegółowe i obowiązu-
jące – zarówno na poziomie krajowym (Ustawa o KSC, regulacje
PSE, wymagania OSD), jak i europejskim (dyrektywa NIS2, normy
IEC 62443 i ISO/IEC 27001). Brak zgodności z tymi wymaga-
niami nie tylko zwiększa ryzyko incydentów, lecz także może skut-
kować sankcjami administracyjnymi, fi nansowymi, utratą zaufa-
nia inwestorów, nie wyłączając ograniczenia dostępu do systemów
energetycznych.
W związku z powyższym, operatorzy i właściciele magazy-
nów energii powinni traktować cyberbezpieczeństwo jako stra-
tegiczny element zarządzania aktywem energetycznym – nie jako
koszt, lecz jako inwestycję w ciągłość działania, reputację i odpor-
ność. Tylko podejście proaktywne, holistyczne, oparte na wiedzy,
standardach i systemowym podejściu, może zagwarantować, że
rosnąca liczba i rola magazynów energii będą wspierać transfor-
mację energetyczną, a nie ją destabilizować.
KONGRES
PSME
Magazynowania
Energii
Warszawa
13 - 14
listopada
2025
Vedycja
PSME
KONGRES
DATE!
SAVE
the
20
magazyn fotowoltaika 2/2025
technologie
rzez dekady byliśmy przyzwyczajeni do potężnych źró-
deł węglowych, których rozruch, co prawda, zajmował kilka
godzin, ale dostarczały one pewnej energii nawet na niepewne
czasy. Tak jest nawet i dzisiaj, obserwujemy bowiem, że stare
kotły wciąż pozostają w tzw. zimnej rezerwie. Miks energetyczny
w kolejnych latach i dekadach pozostanie rachunkiem wielu
zmiennych, jednak ze ścisłym uwzględnieniem tego, co zostało
lub dopiero zostanie wybudowane. Osobnym tematem jest stan
sieci dystrybucyjnych i przesyłowych, układów transformacji
energii, automatyki i telemechaniki. Znaczna część sieci energe-
tycznej pochodzi z XX wieku, a połowa linii przesyłowych ma
ponad 40 lat.
Specyfika energetyki, zarówno po stronie wytwarzania, trans-
formacji, dystrybucji, jak i odbioru, pozostanie zatem rachunkiem
bardzo wielu zmiennych - jeśli chodzi o ilość energii. Jeśli cho-
dzi o ceny, te pozostają wyjątkowo zmienne – biorąc pod uwagę
porę dnia, roku, panujące warunki atmosferyczne lub wahania
w ekonomii. Zmiany widoczne są zwłaszcza po stronie dużych
wytwórców, których zapotrzebowanie na moce również pozostaje
zmienne.
To, że rachunek nie jest skończony, widać po okresowych
zanikach (zapadach) mocy u wszystkich odbiorców energii, coraz
częstszych blackoutach, a także po wahaniu parametrów jakościo-
wych. Kwietniowy historyczny kryzys w Hiszpanii i Portugalii
okazał słabość całej Europy. W konsekwencji obserwujemy zwięk-
szenie ilości połączeń między państwami, inwestycje w rezerwy
i stabilność sieci w skali regionalnej.
Zasadność stosowania magazynów energii
Pewnym rozwiązaniem pozostają magazyny energii,
począwszy od skali przemysłowej i biorąc pod uwagę potrzeby
rynków. Punktem wyjścia analizy zasadności wdrożenia takich
magazynów jest dostępność OZE. Poza przedsiębiorstwami
przesyłowymi i dystrybucyjnymi właśnie producenci energii
ze Słońca i wiatru są szczególnie zainteresowani magazyno-
waniem, także biorąc pod uwagę rynek mocy, bilansujący się
oraz arbitraż, czyli możliwość handlu energią między okresami
o wysokiej i niskiej podaży – co ma decydujący wpływ na cenę
jednostkową energii [€/MWh].
Do maja 2025 r. na kontynencie europejskim moc instalacji
magazynowania wynosiła 10,8 GW, a realne potrzeby przekra-
czały 200 GW. Dlatego tak ważne jest rozpoznanie dostępnych
technologii i ich wdrożenie.
Charakterystyka kontenerowych magazynów
energii
Kontenerowy magazyn energii (ang. containerized energy sto-
rage system, CESS) to w pełni zintegrowany zestaw urządzeń –
baterii, konwerterów mocy, systemu zarządzania energią i chło-
dzenia – umieszczony w standardowym kontenerze transporto-
wym. Najpopularniejszym rozwiązaniem w skali przemysłowej są
magazyny energii zabudowane w kontenerach 20’ i 40’ (tj. odpo-
wiednio dwudziesto- i czterdziestostopowych, biorąc pod uwagę
długość). Dzięki temu magazyny są gotowe do szybkiego trans-
portu i instalacji, co znacznie redukuje czas wdrożenia i czynno-
ści przygotowawcze.
Kontenerowa konstrukcja magazynu energii przynosi takie
korzyści, jak:
––
nieograniczona skalowalność – możliwość wdrożenia inwe-
stycji od 4 MWh oraz większych. Zasadniczo jedynym ogra-
niczeniem skali są warunki przyłączenia, kształt i rozmiar
gruntu;
––
łatwość transportu i przemieszczania – biorąc pod uwagę,
że wspominane rozmiary są standardem w transporcie
Kontenerowe magazyny energii
– element transformacji energetycznej
Współczesna energetyka wciąż najwięcej wyzwań ma przed sobą. Pakiet klimatyczny „Fit for 55”
jest powodem, dla którego w skali przemysłowej inwestuje się zarówno w nowe odnawialne źródła
energii (OZE), w tym wiatr i fotowoltaikę, jak i w efektywność energetyczną oraz nowe technologie
służące wytwarzaniu energii niskoemisyjnej (biomasa, biometan, wodór). Nie bez znaczenia pozo-
staje zapotrzebowanie na energię ze strony centrów danych i pojazdów elektrycznych.
Paweł Jamrożek
Konsultant Rynku Energii
Fot. RelyEZ